KARAMBIA TUMBUAH DI MATO

Oleh : Wisran Hadi

“Kok iyo karambia tumbuah di matonyo, bara ka gadang mato tu ciak,” tanyo Mangkutak sasudah manjalehan, bahaso di Minangkabau ko banyak nan aneh-aneh, nan luar biasa, nan hebat. Indak kini sajo doh, sajak sasiuak lai. “Mato tu macam-macam Mang. Ado mato kaki, mato-mato, mato pancarian, mato angin, mato lauak kariang,” jawek Sabai “Mato lauak kariang, roman apo ciak?” tanyo Mangkutak.

“Mato tu lai tabulalang, tapi indak manampak urang,” jawek Sabai. “Mukasuiknyo ciak?” tanyo Mankutak. “Mukasuiknyo adolah, urang-urang nyalang nan indak tampak dinyo ado urang miskin, ado urang kapalaparan, ado urang sadang dirampok urang,” jawek Sabai. Itu alun hebat bana lai tudoh Mang. Cubo danga dek waang lagu niniak muyang saisuak. E, nandi-nandi. Urang mudo disemba alang, tasangkuik bumi jo langik,” kato Sabai sambia malagu. “Iyo dareh. Tadanga di den, urang awak ko indak jadi manimbun lauik do Baa curitonyo tu ciak?” tanyo Sabai.
“Manimbun lauik?” tanyo Sabai.

“Iyo. Urang di Padang tu ka manimbun lauik. Padang bai siti, namonyo. Tapi kini lah bai bai sajo lai,” kato angkutak. “Itulah Mang kehebatan urang awak ko Mang. Manga lauik nan ka ditimbunnyo, sadang baladang di pungguang kawan se urang awak ko lai bisa. Apo lai manimbun lauik, manimbun utang, manimbun malu, manimbun janji. Sadonyo bisa dikarajoan dek urang awak,” kato Sabai. Lah saminggu Mangkutak lansie saroman kapalo kareta api di stasiun Simpang Haru, dari kantua ka kantua, dari balai adat ka balai adat. Bapakaian langkok, pakaian kabasaran pangulu. Urang heran, di ma ko kini ado rapek adat, mangko Atang bapakaian pangulu ka ilie ka mudiak. Datuak manokoh nan takuik bana dek tsunami. “Kecek urang, dalam saminggu ko waang sibuk bana.

Bapakaian adat ka ilia ka mudiak, saroman urang nak pai pawai budaya. Apo garan nan ka tajadi? Ka malatuih gunung Marapi awak ko lai? Iyo lah ka tibo tsunami tu lai?” tanyo Sabai. “Eyayai! Alun juo tahu aciak lai. Lah saroman ko pandangaran. Lah heboh urang sanagarinyo. Awak ka maadokan acara besar. Indak ka pernah tajadi lai doh, iko lah baru nan ka tajadi,” jawek Mangkutak. “Apo tu acaranyo?” tanyo Sabai. “Baliau ka diagiah gala kabasaran. Baliau lai satuju manarimo gala nan awak agiah. Waden kan ikuti jo rombongan tu manamui baliau. Basimpuah kami mamohon supayo baliau namuah manarimo gala nan kami rencanakan,” jawek Mangkutak sambia tagak pinggang. “O, jadi awak nan mamintak-mintak supayo baliau namuah manarimo gala kabasaran? Baitu?” solo Sabai.

“Tantu iyo awak nan maajuan. Dek baliau ma jaleh pakaro seluk beluk gala awak ko?” kato Mangkutak. “Jadi, mako waang bapakaian adat ilia mudiak. Dek sari, kutiko ceramah adat Minang, waang kecek an pakaian pangulu tu hitam sadonyo. Indak pakai saku, indak pakai maniak-maniak, indak pakai polet saroman baju tantara. Kini justru waang mamakai bantuak itu. Caliak lah ha! Di bahu pakai polet, bantuak pangkek tantara Balando? Lihienyo baagiah pulo jaik banang ameh, saroman baju rajo cino. Baa nan sabananyo ko kawan? Iko lai baju pangulu juo namonyo ko?” kato Sabai. “Pakaian pangulu sabalun tsunami jo pakaian pangulu kutiko tsunami tantu musti babeda ciak. Adat dipakai baru, baju di pakai urang. Baju pangulu nan lamo tu alah usang, kini diganti jo nan baru. Dihias saketek.

Itu nan modis! Modis namonyo dalam adat tumah ciak,” kato Mangkutak galak sengeang sambia maapuih paluah di kaniangnyo. Takana dek Ai, Mang. Kini baa mangko lah buliah pulo urang lain maagiah gala ka baliau? Lah dapek surek izin waang? Sia nan maizinnan waang uliah maagiahan gala?” tanyo si Jila. “Kecek nan daulu, balaku daulu. Kecek nan kini, balaku kini. Awak musti ado perkembangan, ciak,” jawek Mangkutak. “Artinyo bana, awak lah buliah malangga sagalo janji, sagalo aturan, sagalo kecek nan alah awak buek daulu? Baitu?” tanyo Sabai. “Cubo pikie dek aciak. Kalau masih juo awak bertahan jo adat nan lamo, budaya nan lamo, janji jo kecek nan lamo, bilo awak ka maju lai. Hakekat dari adat Minang ko lai tahu aciak ndak? Perubahan! Selalu ado perubahan, itu nan inti kaji adat Minang ko,” kato Mangkutak mangatubahi Sabai. “Kalau iyo harus ado parubahan, mustinyo waang juo harus diganti. Baa mangko waang bana nan harus jadi pangulu?

Pangulu-pangulu tu kan musti pulo bisa dimutasikan. Pangulu dari Pikumbuah, buliah malakek an saluak pangulu di Solok. Pangulu dari gunuang Sitoli buliah malakek an salempang pangulu Pikumbuah,” kato Jila.
“E, ciak. Jaan nan ka lamak dek aciak se maatur adat awak ko?” kato si Mangkutak berang. “Jaan nan ka lamak dek kukuran se!” hariak Mangkutak. “Waang buliah maatur adat ko salamak paruik waang. Bapakaian Panglu baa nan katuju dek salero waang. Maagiah gala sasuko hati waang. Urang lain waang tagah an mambuek aturan baru saroman nan waang buek tu. Kalakuan roman tu, apo namonyo tu ha!” hariak Sabai mamberangi Mangkutak. “Tapi kecek aciak tadi, karambia tumbah di matonyo. Iyo kan?” (WH)

http://www.padangekspres.co.id

~ by Is Sikumbang on April 8, 2008.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: