MANURUIK ADAT, PANGULU INDAK BULIAH MUNDUR

Oleh : Wisran Hadi (Padangekpres.co.id)
Mangkutak lah sajak lamo manjadi niniak mamak. Bagala datuak pulo lai. Tapi sungguhpun lah bagala datuak, namun indak surang juo ado urang nan mangaku manjadi kamanakannyo. Padohal, Sabai Nan Aluih lah jak sari magecek an, bahaso Mangkutak indak paralu jadi datuak. Tapi baalah mangatokannyo, urang jadi datuak, awak nak jadi datuak pulo. Uru-uru nak jadi datuak. Iko bana nan marusuah dek Sabai Nan Aluih. Aciaknyo kareh angok, adiaknyo mada. Ikolah jadinyo.
Kutiko basobok di tampek urang baralek, Sabai sangajo malapehan sakik hatinyo ka adiaknyo nan lah jadi datuak tu.
“Lah jadi datuak pulo waang kini yo Mang. Selamat bertugas molah diak oi,” kato Sabai sambia maadok an tangan nan basalam. Mangkutak saroman urang indak badoso, nyo jawek pulo salam aciaknyo tu. Tantu Sabai Nan Aluih naiak paneh bukaluangnyo tu.
“Tapi sia urang nan manjadi kamanakan waang? Lai ado? Ai se alun balaki lai, di ma ka ado kamanakan waang! Tanah pusako lah abih waang jua, rumah gadang lah condoang ka matohari mati, dunsanak padusi waang nan lain, nan saparuik jo awak, indak surang juo nan iduik lai doh. Baa se raso badan waang kini mamakai saluak pangulu tu ha? Awak jadi kapalo kaum, tapi kaum tu indak ado lai,” kato Sabai Nan Aluih duorius, indak sarius lai do.
“Bak kato-kato urang kini, kepenghuluan waang tu indak ado pendukungnyo,” garutu Sabai Nan Aluih.
“Itulah nan mambuek waden paniang, ciak. Kok baitu baa ciak?” umbuak Mangkutak ka aciaknyo nan sadang tarabo tu.
“Baa?” tanyo Sabai capek.
“Kok iyo aciak indak satju waden jadi pangulu, kok mundur se waden jadi Datuk Kayo Bana ko baa?” tanyo Mangkutak maajuak Sabai.
‘Mundur? Waang ka mundur jadi datuak? Itu baru kejutan, Mang!” jawek Sabai sambia galak tabarai-barai.
“Baa mangko galak aciak waden mundur jadi datuak? Lawak tadanga dek aciak?” tanyo Mangkutak.
“Lai ado urang nan manuntuik waang untuak mundur?” tanyo Sabai.
“Indak surang juo doh, salain aciak,” jawek Mangkutak.
“Kalau indak ado urang nan manyuruah waang mundur, manga mundur? Kini zaman lah barubah mah Mang. Kok ka maniru, tiru pamimpin-pamimpin awak saroman Bung Hatta! Kalau Sukarno indak namuah mundur, bung Hatta tu nan mundur. Jaan asa lai ka mundur-mundur sajo,” kato Sabai.
“Jadi, aciak satuju waden tatap jadi datuak? Jadi pangulu kaum, samantaro kaum den alah punah?” tanyo Mangkutak.
“Tatap se lah! Apo lo karajo waang nan lain lai,” jawek Sabai Nan Aluih
“Baa baitu?” tanyo Mankutak.
“Iyo baitu!” jawek Sabai capek.
“Iyo baitu baa?’ tanyo Mangkutak sakali lai.
“Di dalam adat, indak ado pangulu nan mundur doh!
Kalau ado pangulu nan mundur, itu samo jo malanggar adat. Maleceh an adat. Alah ka jaleh tu dek waang,” kato Sabai.
“Adat pabilo tu nan saroman itu, ciak?”
“Adat urang kini! Adat saisuak ma laku lai kini ko? Adat tu laku. Adat dipakai baru, kain dipakai usang. Baitu aturannyo,” jawek Sabai.
“Jadi, niat den nak mundur tu baa, ciak? Dicabuik se?” tanyo Mangkutak.
“Cabuik!” jawek Sabai saroman komandan kompi mamarentah anak buah.
“Saroman mancabuik batang pisang?” solo Mangkutak.
“Alah Mang! Cabuik se lah niat waang nak mundur tu. Tatap se lah waang jadi datuak. Saindak-indaknyo untuk kepentingan bini waang nan kamek tu!” hariak Sabai Nan Aluih.
“Apo pulo sangkuik pauiknyo jo bini den?” tanyo Mangkutak.
“Kalau waang jadi datuak, bini waang pasti disabuik urang Ibu Datuk. Ibu Datuk Kayo Bana! Ha ha,” jawek Sabai sambia galak tabarai. “Artinyo, alah ado datuak nan padusi di nagari awak ko! Ya kan? Ya kan?” sambuang Sabai sambia mamiciak pipi Mangkutak nan lah baransua kandua tu.
“Aciak lai indak sakik lidah, kan?” tanyo Mangkutak manahan sakik kanai piciak. (WH)

~ by Is Sikumbang on May 29, 2008.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: